Τί είναι η μυελογραφία;

Η μυελογραφία είναι μία απεικονιστική εξέταση η οποία συνδιάζει την διενέργεια ακτινογραφιών σε όρθια θέση σε κάμψη και έκταση και αξονικής τομογραφίας μετά από την έγχυση ειδικής σκιαγραφικης ουσίας μέσα στον σπονδυλικό σάκο με τα νεύρα. Η έγχυση της ουσίας διενεργείται από τον νευροχειρουργό με μία ειδική βελόνη (βελόνα οσφυο-νωτιαιας παρακέντησης).

Με την βοήθεια της σκιαγραφικής ουσίας και τον τρόπο που αυτή διανέμεται μέσα στον σάκο με τα νεύρα ο ακτινολόγος μπορεί να αξιολογήσει την κατάσταση του νωτιαίου μυελού, των νευρικών ριζών και των μηνίγγων (=μεμβράνες που περιβάλλουν και προστατεύουν τα νευρκά στοιχεία).

Η μυελογραφία προσφέρει μια πολύ αναλυτική εικόνα της πραγματικής κατάστασης των νευρικών στοιχείων του σπονδυλικού σάκκου με στόχο να διαγνωστουν ανωμαλίες στην φυσιολογική καταγραφή της ανατομίας με την σκιαγράφηση (διάγνωση στένωσης, κήλης μεσοσπονδυλιου δισκου, πίεσης νευρικής ρίζας, αστάθειας σπονδυλικής στήλης, οστεόφυτων κτλ).

Αν και η μαγνητικη τομογραφία έχει αντικαταστήσει ουσιαστικά την μυελογραφία, εν τούτοις αυτή πραμένει πολύ χρήσιμη εξέταση σε περιπτώσεις ασθενών με κάποια εμφυτευμενη συσκευή μη συμβατη με μαγνητικο πεδίο (π.χ. βηματοδότης), σε ασθενείς με υλικά σπονδυλοδεσιας (όπου η μαγνητική τομογραφία παράγει πολλά παράσιτα) και σε ασθενείς με ισχυρή κλινική υποψία για νευρολογική δυναμική στένωση (όπου η μαγνητική μπορεί να μην είναι διαγνωστική). Σε αρκετές και δύσκολες περιπτώσεις η μία εξέταση συμπληρώνει την άλλη.

Η αξονικη τομογραφία που διενεργείται μπορεί να δώσει επίσης πολλές πληροφόριες και για τις οστικές δομές της Σπονδυλικής Στήλης  και να διαγνώσει οστικούς όγκους της ΣΣ, όγκους των μηνίγγων των νευρικών ριζώ ή του νωτιαίου μυελού. Επίσης είναι πολύ ευαίθητη εξέταση για την διαγνωστική προσέγγιση λοιμώξεων του οστού. 

Η μυελογραφία χρησιμοποιείται ευρύτατα από τους έμπειρους χειρουργούς Σπονδυλικής Στήλης για την διερέυνηση περιστατικών αποτυχημενων επεμβάσεων και την διάγνωση μηχανικης αστάθειας της Σπονδυλικής Στήλης. Αποδεικνύεται πολύ χρήσιμη εξέταση για προεγχειρητικό σχεδιασμό. 

Τί προετοιμασία χρειάζεται για την διενέργεια του μυελογραφήματος; 

Δεν πρέπει να είστε αλλεργικός σε ιωδιουχες σκιαγραφικές ουσίες. Επίσης επειδή είναι επεμβατική διαγνωστική μέθοδος δεν θα πρέπει να λαμβάνετε αντιπηκτικά φάρμακα (συμπεριλαμβανομένης της ασπιρίνης) ή να τα έχετε διακόψει για μερικές ημέρες σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού. Επίσης προσοχή πρέπει να δίνεται και στην χρήση κάποιων αντιεπιληπτικών φαρμάκων με την χρήση της μυελογραφίας (ίσως πρέπει να διακοπούν μερικές ημέρες πριν). 

Συνίσταται η καλή ενυδάτωση πριν την διενέργεια της εξέτασης. 

Φυσικά η εξέταση επειδή εμπεριέχει την χρήση ακτινοβολίας δεν δύναται να διενεργηθεί σε εγκύους.

Η επιστροφή στο σπίτι πρέπει να γίνει με συνοδεία κάποιου φίλου ή γνωστού. Την ημέρα της εξέτασης πιείτε πολύ νερό και θα χρειαστεί να αναπαυτείτε. 

Τεχνική

Ο ασθενής τοποθετείται σε καθιστική ή πλάγια οριζόνται θέση. 

Διενεργείται απολύμανση της περιοχής (χαμηλά στη μέση) του δέρματος που θα εισέλθει η βελόνα (με τοπικό αντισηπτικό). Στη συνέχεια πρώτα εγχύεται μια μικρή δόση τοπικού αναισθητικού και στη συνέχεια προωθείται η βελονα εξέτασης ανα΄μεσα στα οστά της Σπονδυλικής Στήλης μέχρι να φτάσει στον σπονδυλικό σωλήνα και να εισέλθει εντός αυτού στον υπαραχνοειδή υποσκληριδιο χώρο εκεί όπου ''κολυμπανε'' κατά κάποιο τρόπο τα νεύρα. όταν επιβεβαιωθεί η σωστή θέση της βελόνας τότε εγχύονται περίπου 8 cc σκιαγραφικής ουσίας. 

Στη συνέχεια ο ασθενής θα παραμείνει σε οριζόντια θέση για περίπου 15-30 λεπτά (ανάλογα το ύψος που θελουμε να φτάσει το σκιαγραφικό μέσα στον σπονδυλικό σωλήνα), και θα του ζητηθεί να αλλάζει συχνά θέση ώστε να προωθηθεί το σκιαγραφικό προς τα πάνω (δηλαδή από την μέση που εισέρχεται προς το κρανίο). Το ειδικό ακτινολογικό κρεβάτι μπορεί να χρειαστεί να γείρει τον ασθενή με το κεφάλη προς τα κάτω αν αυτό είναι απαραίτητο για να κατευθυνθεί το σκιαγραφικο με επιτυχία προς την αυχενική μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης.

Ο συνολικός χρόνος που χρειάζεται για να ολοκληρωθεί η εξέταση είναι περίπου 60 λεπτά.

Επιπλοκές - δυσκολίες που μπορεί να συμβούν

Πόνος; Γενικά δεν είναι επώδυνη εξέταση. Ο ασθενής αισθάνεται αρχικά μόνο το τσίμπημα του τοπικού αναισθητικού και μόνο πίεση στη συνε΄χεια της διαδικασίας. 

Αν χρειαστεί να ξαπλώσετε με την κοιλιά κάτω για να ανακατευτεί το σκιαγραφικό μπορεί να αισθανθειτε άβολα αλλά η στάση αυτή θα διαρκέσει για λίγο.

Πονοκέφαλος, ναυτία μπορεί να προκληθουν από το σκιαγραφικό, αν και είναι σπάνιο.Η κατανάλωση νερού θα βοηθήσει να υφεθεί ο πονοκέφαλος και η απομάκρυνση του σκιαγραφικού με την ούρηση. Επίσης πονοκέφαλος μπορεί να προκληθεί αν από την τρύπα που δημιουργείται από την βελόνα στον σπονδυλικό σάκο συνεχίζει να βγαίνει υγρό (πιθανότητα < 1%).  Αν αυτό συνεχιστεί για αρκετές μέρες τότε πρέπει να γίνει έγχυση αίματος (blood patch) στην περιοχή για να κλείσει η τρύπα αυτή. 

Πιο επικινδυνες αλλα σπανιότατες επιπλοκές (<0,1%) είναι η αιμορραγία, η λοίμωξη και η χρόνια παρατεταμένη κεφαλαλγία. Στην ίδια κατηγορίακαι συχνότητα ανήκουν και περιπτώσεις έντονων και επίμονων αιμωδιών κάτω άκρων και αδυναμία αυτών. 

Η μυελογραφία είναι γενικά μια ασφαλής επεμβαστική διαγνωστική μέθοδος η οποία θα πρέπει να διενεργείται χωρίς δισταγμό όταν αυτό είναι απαραίτητο.